Debugging — Error တွေကို ဖတ်ပြီး ဖြေရှင်းနည်း

Debugging ဆိုတာ Code ထဲမှာ ဘာမှားနေသလဲ ရှာပြီး ပြင်တဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်ပါ။ Programmer တိုင်းဟာ Error တွေ တွေ့ပါတယ် — ကွာတာကတော့ Error ကို ဘယ်လောက်မြန်မြန် ဖြေရှင်းနိုင်တာပါ။

Python Error Traceback ကို ဖတ်နည်း

Error တက်တဲ့အခါ Python က Traceback ဆိုတဲ့ Error Report ကို ပေးပါတယ်။ ဒါကို ကောင်းကောင်း ဖတ်တတ်ဖို့ အရေးကြီးပါတယ်:

def calculate(a, b):
    return a / b

result = calculate(10, 0)
print(result)

Traceback (most recent call last):
  File "main.py", line 4, in <module>
    result = calculate(10, 0)
  File "main.py", line 2, in calculate
    return a / b
ZeroDivisionError: division by zero

ဖတ်နည်း:

အောက်ဆုံး Line ကို ဦးစွာ ကြည့်ပါ → ZeroDivisionError: division by zero ← ဒါက Error အမျိုးအစားနဲ့ အကြောင်းပါ
File name နှင့် Line number ကို ကြည့်ပါ → File "main.py", line 2 ← ဒါက Error တက်တဲ့ နေရာပါ
Error ဖြစ်ပြီးသား Code ကို ကြည့်ပါ → return a / b ← ဒါက ပြဿနာ ဖြစ်တဲ့ Code ပါ

အဖြစ်များသော Error မျိုး ၆ ခု

၁. SyntaxError — Code ရေးပုံ မှားနေသည်

# Error
print("မင်္ဂလာ"    # Closing ) မပါ

# SyntaxError: '(' was never closed

ဖြေရှင်းနည်း: Error Line ကိုသွားပြီး Bracket, Quote, Colon (:), Indentation တွေကို စစ်ဆေးပါ။

၂. NameError — Variable / Function မသိ

print(massage)  # message ကို massage လို့ မှားရိုက်မိ
# NameError: name 'massage' is not defined

ဖြေရှင်းနည်း: Variable နာမည် မှန်မမှန် စစ်ဆေးပါ။ Python က Case-sensitive ဖြစ်တာကြောင့် Name နဲ့ name မတူပါဘူး။

၃. TypeError — Data Type မကိုက်ညီ

age = "20"
print(age + 1)
# TypeError: can only concatenate str (not "int") to str

ဖြေရှင်းနည်း: Type ကို စစ်ဆေးပြီး int(age) / str(age) နဲ့ ပြောင်းပါ။

၄. IndexError — Index ကျော်နေသည်

fruits = ["Apple", "Banana"]
print(fruits[5])   # Index 5 မရှိဘူး
# IndexError: list index out of range

ဖြေရှင်းနည်း: len(fruits) ကိုစစ်ဆေးပြီး Index 0 ကနေ len-1 အထိပဲ ရှိကြောင်း မှတ်ပါ။

၅. KeyError — Dictionary Key မရှိ

student = {"name": "Aung", "age": 20}
print(student["phone"])
# KeyError: 'phone'

ဖြေရှင်းနည်း: .get("phone", "မရှိ") ကိုသုံးပြီး Default Value ထည့်ပါ။

၆. ValueError — Value ပုံစံ မှားနေသည်

age = int("hello")
# ValueError: invalid literal for int() with base 10: 'hello'

ဖြေရှင်းနည်း: User Input ကို try/except ValueError နဲ့ ထိန်းချုပ်ပါ။

Print Debugging — အမြန်ဆုံး Debugging နည်း

Error မရှင်းရင် Code ရဲ့ သင်ယူလိုသောနေရာမှာ print() ထည့်ပြီး Variable တန်ဖိုးတွေကို စစ်ဆေးတာဟာ Beginner Programmer တွေ အကောင်းဆုံး သုံးနိုင်သော နည်းပါ:

def calculate_total(prices):
    print(f"DEBUG: prices = {prices}")   # ← ဒီမှာ ဘာ ရောက်လာသလဲ?

    total = 0
    for price in prices:
        print(f"DEBUG: adding {price}, total so far = {total}")
        total += price

    print(f"DEBUG: final total = {total}")
    return total

items = [100, 250, 75]
result = calculate_total(items)
print(f"Final: {result}")

DEBUG: prices = [100, 250, 75]
DEBUG: adding 100, total so far = 0
DEBUG: adding 250, total so far = 100
DEBUG: adding 75, total so far = 350
DEBUG: final total = 425
Final: 425

Code ပြင်ပြီးရင် DEBUG print တွေကို ဖြုတ်ပစ်ပါ (သို့) # comment ဖြင့် ပိတ်ပါ။

assert — ကိုယ်ကိုယ်ကို စစ်ဆေးခြင်း

assert ဟာ “ဒါ မှန်ရမည်” ဆိုပြီး Code ထဲမှာ Check Point ထည့်တဲ့ နည်းပါ:

def divide(a, b):
    assert b != 0, "b ကို 0 ဖြင့် မထားနိုင်ပါ!"
    return a / b

print(divide(10, 2))   # 5.0
print(divide(10, 0))   # AssertionError: b ကို 0 ဖြင့် မထားနိုင်ပါ!

VS Code Debugger — Breakpoint သုံးနည်း

VS Code မှာ Breakpoint ထည့်ပြီး Code ကို တစ်ကြောင်းချင်းစီ Run ကြည့်နိုင်ပါတယ်:

VS Code မှာ Code Line ဘယ်ဘက် Number ကို နှိပ်ပြီး 🔴 (Red Dot) ထည့်ပါ — ဒါ Breakpoint ပါ
F5 သို့မဟုတ် Run → Start Debugging ကို နှိပ်ပါ
Code ဟာ Breakpoint မှာ ရပ်မှာပါ
F10 = တစ်ကြောင်းဆင်းရန် (Step Over)
F11 = Function ထဲဝင်ကြည့်ရန် (Step Into)
ဘယ်ဘက်မှာ Variables Panel ကို ကြည့်ပြီး တန်ဖိုးများ စစ်ဆေးနိုင်သည်

Debugging Mindset

Error တွေ တွေ့ရင် ဒီ Steps တွေ လိုက်နာပါ:

Error Message ကို ဖတ်ပါ — ပထမ ၂-၃ ကြောင်းကိုပဲ ဖတ်ကြည့်ပါ၊ ဘာ Error လဲ နားလည်ပါ
Line Number ကို ကြည့်ပါ — Error ဖြစ်တဲ့ Line ကို သွားပါ
Assumptions စစ်ဆေးပါ — Variable တန်ဖိုးတွေ ထင်သလောက် ဟုတ်မဟုတ် Print ကြည့်ပါ
တစ်ခုချင်းစီ ပြင်ပါ — တစ်ကြိမ်မှာ တစ်ခုပဲ ပြင်ပြီး Run ကြည့်ပါ
မဖြေရှင်းနိုင်ရင် — Error Message ကို Google မှာ ရှာပါ (Stack Overflow မှာ အဖြေ ရှိတတ်ပါတယ်)