Modules နဲ့ Packages များ

Programming လုပ်တဲ့အခါ အရာအားလုံးကို အစကနေ ကိုယ်တိုင် ရေးစရာ မလိုပါဘူး — Python မှာ အသင့်ရှိပြီးသား Module တွေကို ယူသုံးနိုင်ပါတယ်။

Module ဆိုတာ ဘာလဲ?

Module ဆိုတာ Python Code တွေ ရေးထားတဲ့ .py ဖိုင် တစ်ခုပါပဲ — Functions, Variables, Classes တွေ ပါဝင်နိုင်ပါတယ်။ import လုပ်ပြီး အလွယ်တကူ ယူသုံးနိုင်ပါတယ်:

import math          # ← Module တစ်ခုလုံးကို ယူမယ်
from math import pi  # ← Module ထဲကနေ တစ်စိတ်တည်း (pi) ကိုပဲ ယူမယ်
from math import sqrt, pi, floor  # ← လိုအပ်တာတွေကို တစ်ချက်တည်း ရွေးယူမယ်

Built-in Modules — Python မှာ အသင့်ပါတဲ့ Module များ

math — သင်္ချာ လုပ်ဆောင်ချက်များ

import math

print(math.pi)          # 3.141592653589793
print(math.e)           # 2.718281828459045  (Euler's number)
print(math.sqrt(16))    # 4.0
print(math.floor(3.9))  # 3   (အောက်ဘက်ကို ဆင်းမယ်)
print(math.ceil(3.1))   # 4   (အပေါ်ဘက်ကို တက်မယ်)
print(math.pow(2, 10))  # 1024.0  (2 ရဲ့ 10 ထပ်)
print(math.log(100, 10))  # 2.0  (log base 10 of 100)

random — ကျပန်းဂဏန်းများ

import random

print(random.randint(1, 10))   # 1 ကနေ 10 ကြား ကျပန်း Integer
print(random.random())          # 0.0 ကနေ 1.0 ကြား Float
print(random.uniform(1.5, 5.5)) # ၁.၅ ကနေ ၅.၅ ကြား Float

# List ထဲကနေ ကျပန်းရွေးမယ်
fruits = ["Apple", "Banana", "Orange", "Mango"]
print(random.choice(fruits))         # တစ်ခုတည်း ရွေးမယ်
print(random.sample(fruits, 2))      # ၂ ခု ရွေးမယ် (မထပ်စေရပါ)

# List ကို ကျပန်း ရောနှောမယ်
cards = [1, 2, 3, 4, 5]
random.shuffle(cards)
print(cards)   # [3, 1, 5, 2, 4]  ← ကျပန်း ဖြစ်သွားပြီ

datetime — ရက်စွဲနဲ့ အချိန်

from datetime import datetime, date, timedelta

# ယခု ရက်စွဲနဲ့ အချိန်
now = datetime.now()
print(now)                          # 2024-01-15 14:30:22.123456
print(now.year)                     # 2024
print(now.month)                    # 1
print(now.strftime("%Y-%m-%d"))     # 2024-01-15
print(now.strftime("%d/%m/%Y %H:%M")) # 15/01/2024 14:30
print(f"ယနေ့ — {now.strftime('%d %B %Y')}")   # ယနေ့ — 15 January 2024

# ရက် ရှေ့နောက် တွက်ခြင်း
tomorrow = now + timedelta(days=1)
last_week = now - timedelta(weeks=1)
print(f"မနက်ဖြန်: {tomorrow.strftime('%Y-%m-%d')}")

os — Operating System လုပ်ဆောင်ချက်များ

import os

print(os.getcwd())              # လက်ရှိ Folder လမ်းကြောင်း (Current Working Directory)
print(os.listdir("."))          # Folder ထဲက ဖိုင်တွေကို ကြည့်မယ်
print(os.path.exists("test.txt"))  # ဖိုင်ရှိမရှိ စစ်မယ်
print(os.path.join("folder", "file.txt"))  # Path လမ်းကြောင်းတွေ ချိတ်ဆက်မယ်

os.makedirs("my_folder", exist_ok=True)  # Folder အသစ် ဆောက်မယ်

ကိုယ်ပိုင် Module ဆောက်ခြင်း

Function တွေကို သီးသန့် ဖိုင်တစ်ခုထဲမှာ ထည့်ပြီး Module အဖြစ် ယူသုံးနိုင်ပါတယ်:

helpers.py:

def greet(name):
    return f"မင်္ဂလာပါ {name}!"

def add(a, b):
    return a + b

PI = 3.14159

main.py (တူညီတဲ့ Folder ထဲမှာထားပါ):

import helpers

print(helpers.greet("Aung"))   # မင်္ဂလာပါ Aung!
print(helpers.add(5, 3))       # 8
print(helpers.PI)              # 3.14159

# သို့မဟုတ် ရွေးချယ်ပြီး Import လုပ်ချင်ရင်
from helpers import greet, PI
print(greet("Su"))   # မင်္ဂလာပါ Su!

if `name` == `'main':` Pattern

ဒါဟာ Python မှာ အများသုံးတဲ့ Pattern တစ်ခုဖြစ်ပြီး Code ကို တိုက်ရိုက် Run တဲ့ အချိန်နဲ့ Module အဖြစ် Import လုပ်တဲ့ အချိန်ကို ခွဲခြားပေးပါတယ်:

def add(a, b):
    return a + b

def multiply(a, b):
    return a * b

if __name__ == "__main__":
    # ဒီ Block ကို python calculator.py နဲ့ တိုက်ရိုက် Run တဲ့ အချိန်မှာသာ အလုပ်လုပ်ပါမယ်
    # import calculator ဆိုပြီး ခေါ်သုံးရင် ဒီ Block ကို ကျော်သွားပါမယ်
    result = add(10, 5)
    print(f"10 + 5 = {result}")

ဘာကြောင့် အရေးကြီးသလဲ:

import calculator   # ← add() နဲ့ multiply() ကိုသာ ရရှိပြီး
                    #   calculator.py ရဲ့ "Run Part" က အလုပ်လုပ်မှာ မဟုတ်ပါဘူး

Package ဆိုတာ ဘာလဲ?

Package ဆိုတာ Module တွေ အများကြီးကို Folder တစ်ခုထဲမှာ စုထားတာပါ:

mypackage/
├── __init__.py    # ← ဒါလေး ပါမှ Python က Package အဖြစ် မှတ်ယူပါမယ်
├── math_utils.py
└── string_utils.py

pip install မလုပ်ခင် Virtual Environment ကို အရင် ဖွင့်ထားဖို့ မမေ့ပါနဲ့ (Module 6.5 ကို ကြည့်ပါ)။ venv မပါဘဲ System Python ထဲ Install လုပ်မိရင် Projects တွေကြားမှာ Version Conflict တွေ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်:

# venv ဖွင့်ပြီးမှ
pip install requests
pip install pandas
pip install django

ခေါ်ဆိုနည်း နှစ်ခု နှိုင်းယှဉ်ခြင်း

# နည်း ၁: Module တစ်ခုလုံးကို ယူမယ်
import math
result = math.sqrt(16)    # Module နာမည်ကို ရှေ့ကနေ အမြဲရေးရမယ်

# နည်း ၂: Function တစ်ချို့ကိုသာ ရွေးယူမယ်
from math import sqrt
result = sqrt(16)         # တိုက်ရိုက် ခေါ်သုံးလို့ ရမယ်

# ဘယ်နည်းက ပိုကောင်းလဲ? — Module ကြီးတွေဆိုရင် နည်း ၁ ကို ဦးစားပေး သုံးပါ
# (ဒါမှသာ sqrt() ဆိုတဲ့ Function က ဘယ် Module က လာတာလဲ ဆိုတာ ရှင်းလင်းနေမှာပါ)

ဥပမာ — ကောင်းမွန်တဲ့ Module ပုံစံ

"""
ကျောင်းသားတွေရဲ့ Grade တွက်ချက်မှုကို စီမံပေးတဲ့ Module
"""

GRADE_BOUNDARIES = {
    "A": 80, "B": 70, "C": 60, "D": 50
}

def get_grade(score):
    """Score ပေါ်မူတည်ပြီး Grade ပြန်ပေးပါမယ်"""
    for grade, minimum in GRADE_BOUNDARIES.items():
        if score >= minimum:
            return grade
    return "F"

def calculate_gpa(scores):
    """Score List ကနေ GPA တွက်ချက်ပါမယ်"""
    if not scores:
        raise ValueError("Scores list က အလွတ်ဖြစ်နေပါတယ်")
    return sum(scores) / len(scores)


if __name__ == "__main__":
    # Test လုပ်ကြည့်ခြင်း
    test_scores = [85, 72, 60, 45, 91]
    for score in test_scores:
        print(f"Score {score}: Grade {get_grade(score)}")

    gpa = calculate_gpa(test_scores)
    print(f"GPA: {gpa:.1f}")