Data Structures (ဒေတာ ဖွဲ့စည်းပုံများ)

Data အများကြီးကို စနစ်တကျ သိမ်းဆည်းဖို့ Data Structures တွေကို သုံးပါတယ်။ Variable တစ်ခုတည်းမှာ Data တစ်ခုတည်း သိမ်းမယ့်အစား၊ Data အများကြီးကို စုပြီး သိမ်းချင်တဲ့အခါ သုံးပါတယ်။ Python မှာ အသုံးအများဆုံး (၄) မျိုး ရှိပါတယ်။

---

1. Lists (စာရင်းများ)

List ဆိုတာ Data တွေကို အစီအစဉ်တကျ စုသိမ်းထားတာပါ။ [] (Square brackets) ကို သုံးပါတယ်။ အထဲက Data တွေကို အချိန်မရွေး ပြင်လို့၊ ဖျက်လို့၊ အသစ်ထပ်ထည့်လို့ ရပါတယ်။

fruits = ["Apple", "Banana", "Orange"]

# Index (နေရာ) ကို သုံးပြီး ယူခြင်း (0 ကနေ စပါတယ်)
print(fruits[0]) # Apple
print(fruits[-1]) # Orange (အနောက်ဆုံးက ကောင်ကို ယူတာပါ)

# အသစ် ထပ်ထည့်ခြင်း
fruits.append("Mango") # အနောက်ဆုံးမှာ သွားဆက်ပါတယ်
fruits.insert(1, "Grape") # Index 1 နေရာမှာ သွားထည့်ပါတယ်

# ဖျက်ထုတ်ခြင်း
fruits.remove("Banana") # နာမည်နဲ့ ရှာဖျက်တာပါ
popped_fruit = fruits.pop() # အနောက်ဆုံးက ကောင်ကို ဖယ်ထုတ်ပြီး ယူလိုက်တာပါ

# အရေအတွက်ကို ရေတွက်ခြင်း
print(len(fruits)) # List ထဲမှာ ဘယ်နှစ်ခု ရှိလဲ ဆိုတာ ပြပါတယ်

Slicing (ပိုင်းဖြတ်ခြင်း)

List ထဲကနေ အပိုင်းလိုက်လေးတွေ ဖြတ်ယူလို့ ရပါတယ်။

numbers = [0, 1, 2, 3, 4, 5]
print(numbers[1:4]) # [1, 2, 3] (Index 1 ကနေ 3 အထိ ယူပါတယ်၊ 4 မပါပါဘူး)

---

2. Dictionaries (အဘိဓာန်များ)

Dictionary က Data တွေကို Key-Value (နာမည်-တန်ဖိုး) အတွဲလိုက် သိမ်းပါတယ်။ {} (Curly braces) ကို သုံးပါတယ်။ အဘိဓာန်မှာ စကားလုံး (Key) ကို ရှာပြီး အဓိပ္ပာယ် (Value) ကို ဖတ်သလိုမျိုးပါပဲ။

student = {
    "name": "Aung Aung",
    "age": 20,
    "major": "Computer Science"
}

# Key ကို သုံးပြီး Value ကို ယူခြင်း
print(student["name"]) # Aung Aung

# အသစ်ထည့်ခြင်း (သို့) ပြင်ခြင်း
student["age"] = 21    # ရှိပြီးသားဆိုရင် ပြင်လိုက်ပါတယ်
student["grade"] = "A" # မရှိသေးရင် အသစ် ထပ်ထည့်ပါတယ်

# Dictionary ထဲက Data တွေကို ထုတ်ကြည့်ခြင်း
print(student.keys())   # Key တွေချည်းပဲ ထုတ်ပေးပါတယ်
print(student.values()) # Value တွေချည်းပဲ ထုတ်ပေးပါတယ်
print(student.items())  # Key-Value အတွဲလိုက် ထုတ်ပေးပါတယ်

---

3. Tuples

Tuple က List နဲ့ တူပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အဓိက ကွာခြားချက်က တစ်ခါ ဖန်တီးပြီးရင် အထဲက Data တွေကို ပြင်လို့၊ ဖျက်လို့၊ အသစ်ထည့်လို့ မရတော့ပါဘူး (Immutable)။ () (Parentheses) ကို သုံးပါတယ်။

ဘာလို့ သုံးတာလဲ? ပြင်လို့မရတဲ့အတွက် List ထက် ပိုမြန်ပါတယ်။ ပြီးတော့ လုံးဝ ပြောင်းလဲသွားလို့ မဖြစ်တဲ့ Data တွေ (ဥပမာ - မြေပုံပေါ်က လတ္တီကျု၊ လောင်ဂျီကျု နေရာတွေ) ကို သိမ်းဖို့ သုံးပါတယ်။

colors = ("Red", "Green", "Blue")
print(colors[0]) # Red

# colors[0] = "Yellow" # ဒါမျိုး လုပ်လို့ မရပါဘူး၊ Error တက်ပါမယ်။

---

4. Sets

Set က Data တွေကို စုသိမ်းပေးပါတယ်။ ဒါပေမယ့် တူညီတဲ့ Data နှစ်ခု မပါနိုင်ပါဘူး။ ပြီးတော့ အစဉ်လိုက်လည်း မရှိပါဘူး (Index နဲ့ လှမ်းခေါ်လို့ မရပါဘူး)။ {} ကို သုံးပါတယ်။

List တစ်ခုထဲမှာ တူနေတဲ့ Data တွေကို ဖယ်ထုတ်ချင်တဲ့အခါ Set ကို ပြောင်းလိုက်တာက အလွယ်ဆုံး နည်းလမ်းပါပဲ။

numbers = {1, 2, 2, 3, 4, 4, 5}
print(numbers) # {1, 2, 3, 4, 5} (တူနေတာတွေကို အလိုလို ဖယ်ထုတ်လိုက်ပါတယ်)

# အသစ်ထည့်ခြင်း
numbers.add(6)

# ဖျက်ခြင်း
numbers.remove(3)