Comprehensions & Built-in Functions

Python ကို “Pythonic” နည်းနဲ့ ရေးရတဲ့ အချိန်ကျလာပြီပါ။ Pythonic ဆိုတာ Python ရဲ့ ထူးခြားတဲ့ Style တွေကို သုံးပြီး Code ကို ပိုတိုပြီး ပိုကြည်လင်အောင် ရေးတဲ့ နည်းပါ။

List Comprehension — ဘယ်ကနေ လာတာလဲ?

Module 4 မှာ For Loop ကို သုံးပြီး List ထဲ Data ထည့်တာ သင်ခဲ့ပါတယ်:

# ဟောင်းနွမ်းသောနည်း
squares = []
for x in range(1, 6):
    squares.append(x ** 2)
print(squares)  # [1, 4, 9, 16, 25]

ဒါကိုပဲ Python ကတော့ တစ်ကြောင်းတည်း ရေးလို့ ရပါတယ်:

# List Comprehension
squares = [x ** 2 for x in range(1, 6)]
print(squares)  # [1, 4, 9, 16, 25]

List Comprehension ပုံစံ

[ expression   for   item   in   iterable ]
  (ဘာလုပ်မလဲ)        (ဘာနဲ့)    (ဘယ်ကနေ)

# ဥပမာ ၁: Number တွေကို ၃ ဆ မြှောက်ပြီး List ထဲ ထည့်
triple = [n * 3 for n in range(1, 6)]
print(triple)  # [3, 6, 9, 12, 15]

# ဥပမာ ၂: မြို့နယ်နာမည်များကို ကြီးအောင် ပြောင်း
townships = ["hlaing", "kamayut", "dagon"]
upper_townships = [t.upper() for t in townships]
print(upper_townships)  # ['HLAING', 'KAMAYUT', 'DAGON']

# ဥပမာ ၃: Character တွေကို ဖောက်ထုတ်
letters = [char for char in "Python"]
print(letters)  # ['P', 'y', 't', 'h', 'o', 'n']

Condition ပါသော List Comprehension

if ကို ထည့်ပြီး Filter လုပ်နိုင်ပါတယ်:

# ပုံစံ: [ expression for item in iterable if condition ]

# စုံဂဏန်းများသာ
numbers = [1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10]
evens = [n for n in numbers if n % 2 == 0]
print(evens)  # [2, 4, 6, 8, 10]

# String List ထဲကနေ ရှည်တဲ့ word တွေပဲ
words = ["hi", "python", "is", "awesome", "AI"]
long_words = [w for w in words if len(w) > 4]
print(long_words)  # ['python', 'awesome']

# ဂဏန်းသာ ပါတဲ့ String တွေကို ဂဏန်းအဖြစ် ပြောင်း
raw = ["10", "hello", "20", "world", "30"]
numbers = [int(s) for s in raw if s.isdigit()]
print(numbers)  # [10, 20, 30]

Dictionary Comprehension

List ကဲ့သို့ Dictionary ကိုလည်း Comprehension နဲ့ ဆောက်နိုင်ပါတယ်:

# ပုံစံ: { key: value for item in iterable }

# ဥပမာ ၁: ကိန်းနဲ့ ၎င်းရဲ့ နှစ်ထပ်ကိန်း
squares_dict = {n: n**2 for n in range(1, 6)}
print(squares_dict)  # {1: 1, 2: 4, 3: 9, 4: 16, 5: 25}

# ဥပမာ ၂: List နှစ်ခုကို Dictionary ဖြစ်အောင်
keys   = ["name", "age", "city"]
values = ["Aung Aung", 20, "ရန်ကုန်"]
profile = {k: v for k, v in zip(keys, values)}
print(profile)  # {'name': 'Aung Aung', 'age': 20, 'city': 'ရန်ကုန်'}

# ဥပမာ ၃: Value စစ်ဆေးပြီး Filter လုပ်
scores = {"Aung": 85, "Su": 92, "Kyaw": 60, "Ma": 78}
pass_scores = {name: score for name, score in scores.items() if score >= 70}
print(pass_scores)  # {'Aung': 85, 'Su': 92, 'Ma': 78}

Built-in Functions — Python မှာ အသင့်ပါသော လုပ်ဆောင်ချက်များ

zip() — List နှစ်ခု တွဲဖက်ခြင်း

zip() ကို ဘဲတွဲ (Pair) ဖွဲ့ပြီး Loop ပတ်ဖို့ သုံးပါတယ်:

students = ["Aung", "Su", "Kyaw"]
grades   = ["A",    "B",  "C"]

for student, grade in zip(students, grades):
    print(f"{student}: {grade}")
# Aung: A
# Su: B
# Kyaw: C

# zip() ကို Dictionary ဆောက်ဖို့လည်း သုံးနိုင်
student_dict = dict(zip(students, grades))
print(student_dict)  # {'Aung': 'A', 'Su': 'B', 'Kyaw': 'C'}

enumerate() — Index ပါ Loop ပတ်ခြင်း

fruits = ["Apple", "Banana", "Orange"]

# enumerate() မပါသောနည်း (ဟောင်းနွမ်း)
for i in range(len(fruits)):
    print(f"{i + 1}. {fruits[i]}")

# enumerate() သုံးသောနည်း (Pythonic)
for i, fruit in enumerate(fruits, start=1):
    print(f"{i}. {fruit}")
# 1. Apple
# 2. Banana
# 3. Orange

sorted() — Sort လုပ်ခြင်း (မူရင်းကို မပြင်)

numbers = [3, 1, 4, 1, 5, 9, 2, 6]
sorted_nums = sorted(numbers)         # မူရင်း list မပြောင်း
print(sorted_nums)   # [1, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 9]
print(numbers)       # [3, 1, 4, 1, 5, 9, 2, 6]  ← မပြောင်းဘူး

# ပြောင်းပြန် Sort
desc = sorted(numbers, reverse=True)
print(desc)   # [9, 6, 5, 4, 3, 2, 1, 1]

# Object List ကို Key ကိုသုံးပြီး Sort
students = [
    {"name": "Kyaw", "score": 70},
    {"name": "Aung", "score": 92},
    {"name": "Su",   "score": 85},
]
by_score = sorted(students, key=lambda s: s["score"], reverse=True)
for s in by_score:
    print(f"{s['name']}: {s['score']}")
# Aung: 92
# Su: 85
# Kyaw: 70

min(), max(), sum() — ဂဏန်း ကိုင်တွယ်ခြင်း

scores = [85, 92, 60, 78, 95]

print(min(scores))    # 60   (အငယ်ဆုံး)
print(max(scores))    # 95   (အကြီးဆုံး)
print(sum(scores))    # 410  (ပေါင်းခြင်း)
average = sum(scores) / len(scores)
print(f"ပျမ်းမျှ: {average:.1f}")  # ပျမ်းမျှ: 82.0

map() နှင့် filter() — ချဲ့ထွင်ဆောင်ရွက်ခြင်း

numbers = [1, 2, 3, 4, 5]

# map() — အကုန်ကို ပြောင်းလဲ
doubled = list(map(lambda x: x * 2, numbers))
print(doubled)  # [2, 4, 6, 8, 10]

# Comprehension နဲ့ တူညီ:
doubled = [x * 2 for x in numbers]

# filter() — Filter စစ်
evens = list(filter(lambda x: x % 2 == 0, numbers))
print(evens)  # [2, 4]

# Comprehension နဲ့ တူညီ:
evens = [x for x in numbers if x % 2 == 0]

ပေါင်းစပ် ဥပမာ — Exam Results Process လုပ်ခြင်း

# Data
students = [
    {"name": "Aung Aung", "score": 85},
    {"name": "Su Su",     "score": 55},
    {"name": "Kyaw Kyaw", "score": 92},
    {"name": "Ma Ma",     "score": 40},
    {"name": "Min Min",   "score": 78},
]

# ၁. အောင်သောကျောင်းသားများ (score >= 60)
passed = [s for s in students if s["score"] >= 60]

# ၂. Score ကြီးသည်မှ ငယ်သည်ထိ Sort
ranked = sorted(passed, key=lambda s: s["score"], reverse=True)

# ၃. ရလဒ်ပြသခြင်း
print("=== အောင်ကျောင်းသားများ (အဆင့်) ===")
for rank, student in enumerate(ranked, start=1):
    print(f"{rank}. {student['name']}: {student['score']} မှတ်")

print(f"\nပျမ်းမျှ Score: {sum(s['score'] for s in students) / len(students):.1f}")
print(f"အကြီးဆုံး: {max(s['score'] for s in students)}")
print(f"အငယ်ဆုံး: {min(s['score'] for s in students)}")